10 χρήσιμες πληροφορίες που δεν ξέρεις για τους φάρους

Αυτές είναι οι δέκα πολύ ξεχωριστές αλλά και χρήσιμες πληροφορίες, για τους φάρους της Ελλάδας και του κόσμου, που αξίζει να γνωρίζεις!

Διάβασε το άρθρο κι αν έχεις περισσότερες απορίες που δεν σου τις λύνει το παρόν κείμενο, ψάξε σε διαδίκτυο και εγκυκλοπαίδειες και διεύρυνε ορίζοντες. Δεν θα πάμε δα, να γίνουμε και φαροφύλακες. Αλλά, ποτέ… δεν ξέρεις.

Φαροφύλακας: ένα από τα πιο δύσκολα αλλά και σημαντικά επαγγέλματα

Οι φάροι εκτός από σκηνικά σε ταινίες και μυθιστορήματα, αποτελούν ίσως τα πιο σημαντικά κτίρια μιας χώρας, η οποία βρέχεται από θάλασσα. Έχουν μια τεράστια ιστορία στους πέτρινους τοίχους τους να μας διηγηθούν. Οι άνθρωποι που τους επάνδρωναν για χρόνια, είναι αφανείς ήρωες ενός επαγγέλματος, που το συγκαταλέγουν ανάμεσα στα δυσκολότερα και απαιτητικότερα του κόσμου.

Μπορεί εμείς να βλέπουμε μια χαλαρή δουλειά, ίσως και με μια δόση ρομαντισμού. Αγνοούμε όμως πως τις νύχτες που είχε κακές θύελλες και πολύ κρύο και που υπήρχε μόνο ένας άνθρωπος στον φάρο. Το φως όμως, δεν έπρεπε να σβήσει. Γιατί εάν έπαυε η λάμψη, θα υπήρχαν ναυάγια στο πέλαγος. Ο ίδιος άνθρωπος έπρεπε να είναι ξύπνιος όλη νύχτα, να παλεύει αντιμέτωπος με αντίξοες συνθήκες, να επισκευάζει ζημιές.

Η διαδρομή του φαροφύλακα ως τον φάρο γινόταν με πόδια ή καΐκι. Έπρεπε να κουβαλήσει μαζί του τρόφιμα, νερό, καύσιμη ύλη, και όλα τα μπαγκάζια του, για να πιάσει μια βάρδια που δεν ήξερε αν θα κρατούσε μια βδομάδα, έναν μήνα, ένα εξάμηνο. Σε πολλούς φάρους μάλιστα, οι φύλακες μάζευαν το βρόχινο νερό σε στέρνες κι αν ήταν ένας μόνος του, περίμενε να του φέρουν προμήθειες με γαϊδούρια ή φορτωμένοι, οι κάτοικοι του διπλανού χωριού. Άρα παιδιά ο φαροφύλακας δεν ήταν απλώς, ένας εργαζόμενος. Επιτελούσε έργο.

Οι φάροι εκτός από τον πύργο με το φανάρι που έφεγγε τις νύχτες είχαν και πολλούς βοηθητικούς χώρους. Όπως το σπίτι του φύλακα, κουζίνα, ξυλόφουρνο κ. α. Σήμερα αν οι φάροι στην Ελλάδα δεν έχουν φύλακες, δυστυχώς η καταστροφή τους είναι θέμα χρόνου. Εκτός κι αν κάποιο ίδρυμα ή κάποια ιδιωτική πρωτοβουλία, αναλάβει την αναστήλωσή τους. Την ίδια στιγμή που στον υπόλοιπο κόσμο, οι φάροι που πλέον δεν έχουν φύλακες, λειτουργούν ως ξενοδοχεία ή εστιατόρια.

5 χρήσιμες πληροφορίες για τους φάρους και την ιστορία τους

Πριν πιάσουμε “βάρδια” ως φαροφύλακες, μερικές πολύ χρήσιμες πληροφορίες, για τους φάρους:

• Η ύπαρξη φάρων είναι γνωστή από τα αρχαία χρόνια με τους πιο γνωστούς να είναι ο φάρος της Αλεξάνδρειας και ο Κολοσσός της Ρόδου. Ωστόσο υπάρχουν αναφορές για πρωτογενείς φάρους και στα ομηρικά έπη. Φωτιές δηλαδή σε λόφους ή κάστρα, για ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα.
• Σήμερα υπάρχουν πολλοί εντυπωσιακοί φάροι στον κόσμο. Την πρωτοκαθεδρία όμως, κατέχει το άγαλμα της Ελευθερίας στη Νέα Υόρκη, έστω κι αν στην πραγματικότητα δεν φωτοβολεί. Μην ξεχνάμε και τους δίχρωμους φάρους ή εκείνους που είναι πάνω σε ερημονήσια ή βράχους όπως αυτόν της Άνδρου.
• Στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, ο πρώτος φάρος που άναψε, ήταν αυτός της Αίγινας, το 1827, με τη σύσταση της νησιώτικης πρωτεύουσας, του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Γιατί όχι, δεν ήταν το Ναύπλιο πρώτη πρωτεύουσα της Ελλάδας, όπως νομίζουν οι περισσότεροι. Ο συγκεκριμένος φάρος καταστράφηκε αργότερα, από άγνωστη αιτία.

History Tip: Σε πολλές περιοχές η δουλειά του φαροφύλακα, πήγαινε από γενιά σε γενιά. Γι αυτό, το σπίτι της οικογένειας, το έφτιαχναν σε όσο το δυνατόν κοντινότερη θέση, με τον φάρο.

• Κατά τη διάρκεια του Β’ παγκοσμίου, οι περισσότεροι φάροι καταστράφηκαν και παρέμειναν σβηστοί, αφού αποτελούσαν εύκολο στόχο των εχθρών, τόσο από τη στεριά όσο κι από τη θάλασσα. Η αποκατάστασή τους άρχισε αμέσως μετά την απελευθέρωση.
• Σήμερα το ελληνικό φαρικό δίκτυο μετράει 1309 φάρους, φανούς και φωτοσημαντήρες. Καθόλου παράλογος ο αριθμός αφού η Ελλάδα έχει περίπου 2.500 νησιά και η ακτογραμμή της, η οποία είναι μια από τις μεγαλύτερες στον κόσμο, αγγίζει σε μήκος τα 13.676 τ. χλμ.

Extra Fact: Δες την ιστορία και την εξέλιξη του φαρικού δικτύου στην Ελλάδα.

5 χρήσιμες πληροφορίες για τους φάρους και τη λειτουργία τους

• Οι φάροι γενικά χωρίζονται σε επανδρωμένους, έχουν δηλαδή φαροφύλακα και αυτόματους. Αρχιτεκτονικά διακρίνονται σε αυτούς που ο πύργος τους έχει στρογγυλό, τετράγωνο ή οχτάγωνο σχήμα.

• Φάροι πελαγοδρομίας, είναι οι φάροι σε μύτες (ακρωτήρια), σε επικίνδυνα δηλαδή σημεία. Η λάμψη τους έχει μεγαλύτερη εμβέλεια και ένταση ενώ πριν σβήσει το φως του ενός, πρέπει να έχει φανεί το φως του επόμενου, από τα διερχόμενα πλοία.
• Κάθε φάρος έχει τα δικά του χαρακτηριστικά και το δικό του ρυθμό στο φως. Κανόνας είναι, πως ποτέ ένας φάρος δεν φέγγει το ίδιο με έναν άλλο, στην ίδια γεωγραφική περιοχή. Αυτό συμβάινει για να μην υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα αποπροσανατολισμού των πλοίων, ιδίως τα παλαιότερα χρόνια. Γι αυτό τον λόγο, οι καπετάνιοι (κυρίως παλαιότερα) είχαν συνθηματική γλώσσα και λέξεις, ώστε να μετράνε την απόσταση από λάμψη σε λάμψη, υπολογίζοντας τα δευτερόλεπτα που μεσολαβούν κι ύστερα να επιβεβαιώνουν στον ναυτικό χάρτη, ποιο φάρο βλέπουν.

• Στην Ελλάδα, τους φάρους δεν τους κατασκεύασαν με μια λογική σειρά. Βάση λογικής, θα έπρεπε πρώτα να λειτουργήσουν εκείνοι που έπρεπε να φέγγουν σε επικίνδυνα περάσματα. Όπως για παράδειγμα στα ακρωτήρια του Ταινάρου και του Μαλέα στη Λακωνία. Ωστόσο, πρώτα άναψε για παράδειγμα ο φάρος του Γυθείου, και μετά από 24 χρόνια, ο φάρος του Καβομαλιά. Η εξήγηση είναι, πως τον 19ο αιώνα που έφτιαξαν τους περισσότερους φάρους, δίχως να υπάρχει ακόμη κάποια κρατική υπηρεσία, τους έχτιζαν με βάση την τοπική κοινωνία και τις προτεραιότητες των τοπικών αρχών.
• Οι φάροι δεν έχουν χτιστεί τυχαία αφού σύμφωνα με το ύψος του πύργου και το ύψος της βάσης του από την επιφάνεια της θάλασσας, παίζουν σημαντικό ρόλο στη φωτοβολία του μηχανήματος. Και τι είναι φωτοβολία με απλά λόγια; Φωτοβολία η οποία μετριέται σε ναυτικά μίλια (1 μίλι = 1.852 μέτρα) είναι η ακτίνα ορατότητας του φωτός. Εστιακό μήκος που μετριέται σε μέτρα, είναι η απόσταση από το σημείο που εκπέμπεται το φως μέχρι την επιφάνεια της θάλασσας ή τη γέφυρα του πλοίου.

History Fact: Ξέρατε ότι στους ελληνικούς φάρους, είχαμε και γυναίκες φαροφύλακες; Σύμφωνα με τα αρχεία της υπηρεσίας των φάρων του πολεμικού ναυτικού, έχουν υπηρετήσει 50 γυναίκες στους φάρους, οι οποίες κάλυπταν κενές θέσεις. Η σύμβασή τους ήταν δίμηνη και δεν πληρούσαν κάποια κριτήρια. Συνήθως ήταν κόρες ή σύζυγοι, των ήδη μόνιμων φαροφυλάκων.

Mystery Fact: Τον Δεκέμβριο του 1900, στα νησιά Φλάναν της Σκωτίας, εξαφανίστηκαν μυστηριωδώς 3 φαροφύλακες. Αυτή η παράξενη ιστορία που άφησε πολλά αναπάντητα ερωτήματα, έγινε ταινία 2019.

Αν σου άρεσαν οι πληροφορίες για τους φάρους, ακολούθησέ με και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Facebook, Instagram, YouTube και Tik Tok!

Με την υπογραφή
karidotsouflo