Ο νερόμυλος στα Τάλαντα Λακωνίας: ξενάγηση από τον μυλωνά
Σε πείσμα των καιρών και της βιομηχανικής εξέλιξης, οι κάτοικοι του χωριού, έθεσαν ξανά σε λειτουργία τον παλιό νερόμυλο το 2006!
Σε πείσμα των καιρών και της βιομηχανικής εξέλιξης, οι κάτοικοι του χωριού, έθεσαν ξανά σε λειτουργία τον παλιό νερόμυλο το 2006!
Στην ενδοχώρα της Λακωνίας, ο νερόμυλος στα Τάλαντα αλέθει ακόμα αλεύρι με τον παραδοσιακό τρόπο, με τη δύναμη του νερού! Σε πείσμα των καιρών και της βιομηχανικής εξέλιξης, οι κάτοικοι του χωριού, έθεσαν ξανά σε λειτουργία τον παλιό νερόμυλο το 2006.
Μια ιδέα που αν και φάνταζε τρελή στην αρχή, δύσκολη και κοπιαστική, με υπομονή αγάπη, όρεξη και την υποστήριξη ενός παλιού μυλωνά, του μπάρμπα Γιάννη, έγινε πραγματικότητα. Πλέον ο τρίτος κατά σειρά νερόμυλος του φαραγγιού των Ταλάντων, αλέθει σιτάρι και κριθάρι και παράγει ποιοτικό και υγιεινό αλεύρι ολικής άλεσης!
Η συγκεκριμένη άλεση, σημαίνει πως ολόκληρος ο καρπός του δημητριακού, αλέθεται χωρίς να βγαίνει καθόλου άχρηστο υλικό. Με αυτό τον τρόπο, όλα τα στοιχεία του καρπού βγαίνουν σε αλεύρι, διατηρώντας όλες τις βιταμίνες και τα χρήσιμα στοιχεία. Γι αυτό και ως αλεύρι είναι πιο σκούρο και πιο σκληρό, από τα βιομηχανικά άλευρα.
Μάλιστα ο συγκεκριμένος μύλος, αλέθει και σιτάρι ζέας, που είναι ένα από τα αρχαιότερα σιτηρά που καλλιέργησε ο άνθρωπος. Η διαφορά του με τα σημερινά σιτάρια, είναι πως ο φλοιός του, περιλάμβανε δύο κόκκους και όχι έναν. Το συγκεκριμένο αλεύρι, θέλει ειδική διαδικασία μέχρι να βγουν οι κόκκοι από τον φλοιό. Ωστόσο, παραμένει μια πρώτη ύλη, με μεγάλη θρεπτική αξία και πολλαπλά οφέλη για τον άνθρωπο.
Ο νερόμυλος στα Τάλαντα Λακωνίας, βγάζει αλεύρι με το οποίο προμηθεύει συγκεκριμένους φούρνους και μαγαζιά που η ποιοτική πρώτη ύλη, θα δώσει νόστιμο ψωμί και παραδοσιακά παξιμάδια.
Φτάνουμε στα Τάλαντα Λακωνίας, λίγο πριν το μεσημέρι. Η μέρα είναι ιδανική για να κατέβουμε το καλντερίμι μέχρι τον νερόμυλο, όπου μας περιμένει ο μυλωνάς του χωριού. Αν και το χωριό, είναι χωρισμένο σε τρεις οικισμούς, ορατοί είναι μόνο οι τρεις. Στις μέρες μας, αυτός ο τόπος που άκμασε και γνώρισε πλούτο και ευμάρεια, κρατάει μόλις λίγους μόνιμους κατοίκους.
Το όνομα του οικισμού έχει τις ρίζες του στο τάλαντο. Το τάλαντο στην αρχαιότητα αποτελούσε τη βασική μονάδα μέτρησης της μάζας. Μάλιστα υποδιαιρέσεις του τάλαντου, λειτουργούσαν και ως νομίσματα, όταν έβγαιναν από πολύτιμα μέταλλα. Έτσι τα σημερινά Τάλαντα, είτε έχουν ως ρίζα τους τη μονάδα μέτρησης, είτε το νόμισμα, η ουσία είναι πως η ονομασία τους έχει άμεση σχέση με το παρελθόν αυτού του μέρος.
Κατεβαίνουμε το καλντερίμι σε μόνο 10 λεπτά περπάτημα και ο Αντρέας ο μυλωνάς, μας καλωσορίζει έξω από τον νερόμυλο. Πίνει τον καφέ του, στη σκιά της μουριάς και απολαμβάνει τη φθινοπωρινή δροσιά. Τα Τάλαντα μας εξηγεί, ήταν και είναι, ένα ευλογημένο μέρος. Στα χρόνια που το νερό υπήρξε κινητήριος δύναμη, αυτός ο τόπος ήταν ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο. Και σημαντικό πέρασμα καθώς ο οικισμός είναι στην ενδοχώρα της Λακωνίας και στη μέση άλλων σημαντικών κωμοπόλεων. Όπως είναι η Μονεμβασιά και η Νεάπολη.
Εδώ λοιπόν, έφταναν οι κάτοικοι των γύρω περιοχών, με φορτωμένα τα μουλάρια τους, κριθάρι, καλαμπόκι και σιτάρι για να τα αλέσουν. Σε μια εποχή, που το αλεύρι στα σπίτια, μαζί με το ελαιόλαδο και το κρασί, αποτελούσαν τα τρία βασικά αγαθά του νοικοκυριού.
Στο φαράγγι του Μπαλλή, που οδηγεί στην παραλία Χαρακιά, κοντά στον Αρχάγγελο Λακωνίας, δούλευαν 11 νερόμυλοι. Οι περισσότεροι από αυτούς ανήκαν σε περισσότερους από έναν ιδιοκτήτες κι έπαιρναν τα ονόματά τους είτε από το τοπωνύμιο της περιοχής τους είτε από τα ονόματα των ιδιοκτητών.
Σήμερα, όλοι είναι ερείπια εκτός από τον συγκεκριμένο μύλο και τον προηγούμενο στη σειρά (κατεβαίνοντας το καλντερίμι) όπου οι κάτοικοι τον αναστηλώνουν για να γίνει ένα όμορφο και παραδοσιακό καφενείο, κάτω από τη σκιά των δέντρων. Μολαταύτα, η γραφειοκρατία, το κόστος και οι πρακτικές δυσκολίες, καθυστερούν το έργο.
Στον έναν και μοναδικό μύλο που λειτουργεί, ο μυλωνάς φτιάχνει αλεύρι από εκλεκτά σιτηρά. Κριθάρι, στάρι, καλαμπόκι και σιτάρι ζέας. Παράλληλα, ο κυρ Αντρέας, προσπαθεί να βρει και να διασώσει παλιούς σπόρους. Κάτι το οποίο, μας διαβεβαιώνει πως είναι εξαιρετικά δύσκολο.
Το εσωτερικό του νερόμυλου, είναι ακριβώς το ίδιο όπως και στα παλιά χρόνια. Ο Αντρέας, έχει ακόμα στη μνήμη του, τον γέρο μυλωνά, που θυμάται από παιδί μιας και ο συγκεκριμένος νερόμυλος, έπαψε να λειτουργεί το 1968. Τότε δηλαδή, που η ηλεκτροδότηση αντικατέστησε το νερό και οι σύγχρονες μηχανές άφησαν πίσω τους τις παραδοσιακές μεθόδους.
Για να αλέσουν οι πέτρες το στάρι τον χειμώνα, πρώτα πρέπει να ανάψει το τζάκι και μετά να πάρει μπροστά ο νερόμυλος. Έτσι, σπάει η υγρασία και δεν κινδυνεύει το αλεύρι να χαλάσει, από τα υγρά στοιχεία του περιβάλλοντος. Μάλιστα, ακριβώς δίπλα από το τζάκι, υπάρχει το κρεβάτι του μυλωνά που για βάση έχει μια πλέξη από καλάμια.
Στο καρφί φέγγει το φανάρι και πιο πέρα το κλουβί (ή φανάρι τροφίμων) κρατάει ασφαλές το φαγητό και τα τρόφιμα. Η παλάντζα κρέμεται από το δοκάρι κι εκεί, ζυγίζει ακόμα το αλεύρι ο Αντρέας. Μόλις ακουμπήσει στο πιάτο της το αλεύρι, θα φέρει στα ίσα τη ράγα για να βρει πόσα κιλά είναι. Αν και με τα χρόνια, το χέρι έχει μάθει να υπολογίζει μόνο του το βάρος.
Με έναν μοχλό (σταματήρα) ξεκινάει το νερό να τρέχει και δίνει δύναμη και κίνηση στον άξονα. Εκεί πάνω είναι τοποθετημένα τα λιθάρια. Δυο μεγάλες στρογγυλές πέτρες δηλαδή. Η κάτω μένει πάντα σταθερή ενώ μόνο η πάνω γυρίζει. Η επιφάνεια που τρίβει τα σιτηρά, είναι πιο άγρια κι έχει μικρές τρύπες ή φαγώματα. Με αυτή τη διαδικασία, το στάρι που πέφτει από τον ξύλινο κάδο ανάμεσα στις μυλόπετρες, μέσα από την ελεγχόμενη μικρή σωλήνα, με την κίνηση γίνεται σκόνη. Αλεύρι δηλαδή.
Μάλιστα, ένα κλαδί ελιάς, έχει που σφηνώνει ο μυλωνάς πάνω από τις μυλόπετρες, στην ουσία βοηθάει το στάρι με πέφτει με ρυθμό. Σε απλά λόγια, ο νερόμυλος μοιάζει με μια ορχήστρα, σε πλήρη αρμονία. Μαέστρος ο μυλωνάς και κάθε μικρό η μεγάλο αντικείμενο που συνθέτει τον μύλο, έχει έναν πολύ σημαντικό ρόλο.
Ο εξωτερικός χώρος του νερόμυλου, είναι πάντα καθαρός και μπορείς να καθίσεις στα τραπέζια να πιείς το καφεδάκι του. Αρκεί μόνο, να το έχεις φέρει μαζί σου. Τουλάχιστον μέχρι να ανοίξει το καφενείο, λίγα μέτρα παραπάνω. Η δροσιά σε αυτό το μέρος, είναι μοναδική!
Πιάνουμε κουβέντα με τον άνθρωπο του μύλου, για το επάγγελμα του μυλωνά που αν δεν το αγαπήσουν οι νεότεροι, θα χαθεί εντελώς. Μοιάζει εύκολο μας λέει. Μα στην πραγματικότητα αφορά μια ολόκληρη τέχνη! Κι εγώ σκέφτομαι: “και τι δεν μοιάζει με τέχνη, από μια εποχή που όλα έπρεπε να τα σκεφτεί αλλά και να τα δημιουργήσει ο άνθρωπος;!”
Μας καθαρίζει φραγκόσυκα και μας λέει, πως την επόμενη φορά που θα έρθουμε στα Τάλαντα, θα περπατήσουμε και το φαράγγι του Μπαλή. Είναι κατάφυτο κι εκεί θα δούμε τα ερείπια από τους υπόλοιπους νερόμυλους. Πεζοπορώντας θα καταλήξουμε στη Χαρακιά. Μια από τις ομορφότερες παραλίες της Λακωνίας!
Αν θες να επισκεφτείς τον νερόμυλο, μπορείς να το κάνεις μόνο κάθε Σάββατο,10:00 π.μ. με 3:00 μ.μ. Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6977212475.
Αν σου άρεσε ο νερόμυλος στα Τάλαντα Λακωνίας, ακολούθησε με και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Facebook, Instagram, YouTube και Tik Tok!
Υπογραφή
Karidotsouflο ή Ελένη
