Η Χρύσαφα Λακωνίας και τα μυστηριώδη ασκηταρία του Πάρνωνα
Η ιστορία του χωριού στη σημερινή του θέση, μετράει περισσότερα από 1000 χρόνια ζωής, ενώ η περιοχή έχει κατοικηθεί, από πολύ παλιότερα!
Η ιστορία του χωριού στη σημερινή του θέση, μετράει περισσότερα από 1000 χρόνια ζωής, ενώ η περιοχή έχει κατοικηθεί, από πολύ παλιότερα!
Το ημιορεινό χωριό Χρύσαφα Λακωνίας, είναι γεμάτο από παλιές βυζαντινές εκκλησίες και πέτρινα μοναστήρια πάνω στα βράχια του Πάρνωνα. Οι αναφορές στα περισσότερα από αυτά, δεν είναι επαρκείς. Γι αυτό με τα χρόνια, έχει πλεχτεί ένα μυστήριο γύρω από τις Μονές, που πολλές φορές αγγίζει τα όρια του θρύλου.
Για όλα όμως υπάρχει μια λογική εξήγηση και περισσότερο, μια ιστορία πίσω από κάθε πέτρα που πρέπει να ακούσουμε. Σε αυτό το άρθρο ο κύριος Γιάννης Λαμπρινάκος, Δρ. Αγγλικής Λογοτεχνίας, με καταγωγή από τη Χρύσαφα Λακωνίας, βοήθησε με τις πολύτιμες πληροφορίες του, να κατανοήσουμε καλύτερα αυτό τον τόπο.
Θα βρούμε τη Χρύσαφα στον Πάρνωνα, στα 550 μέτρα υψόμετρο, 15 χιλιόμετρα από τη Σπάρτη Λακωνίας. Ο οικισμός αφορά, ένα αρκετά μεγάλο χωριό, που κρατάει όμως λίγους μόνιμους κατοίκους. Η παραδοσιακή πέτρινη αρχιτεκτονική χαρακτηρίζει κάθε γειτονιά και οι διάσπαρτες βυζαντινές εκκλησίες, δίνουν μια έντονη θρησκευτική ιδιαιτερότητα στο χωριό.
Η επίσημη ονομασία είναι η Χρύσαφα αλλά πολλές φορές το συναντάμε και ως τα Χρύσαφα. Τα σοκάκια του χωριού είναι στενά και πολλές φορές, χωράει μετά βίας ένα αυτοκίνητο να περάσει. Κάθε γειτονιά, έχει τη δική της παλιά εκκλησία και η πλακόστρωτη πλατεία, είναι ο τόπος συνάντησης των ντόπιων.
Εκείνο όμως που αξίζει να γνωρίζουμε, είναι πως στην ευρύτερη περιοχή της Χρύσαφας, η βρετανική αρχαιολογική σχολή, έχει φέρει στο φως πολλά ευρήματα. Όπως για παράδειγμα, ερείπια από ιερά, αρχαίες εγκαταστάσεις και μικρούς οικισμούς. Το πιο σημαντικό εύρημα, που εκτίθεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Βερολίνου, είναι ένα ανάγλυφο πάνω σε μια γκριζογάλανη πέτρα που απεικονίζει αρχαίες θεότητες.
Το αρχαίο ανάγλυφο από τα Χρύσαφα Λακωνίας, είναι ακέραιο και σε άριστη κατάσταση. Μάλιστα οι λεπτομέρειες είναι τόσο τέλειες, που δημιουργούν μια ολοζώντανη εικόνα. Ήταν έργο κάποιου Σπαρτιάτη καλλιτέχνη που κοσμούσε ιδιωτικό τάφο, σύμφωνα με τα ανάγλυφα σύμβολα.
Το χωριό χτίστηκε στη σημερινή του θέση τον 12ο ή 13ο αιώνα, όμως τη μεγάλη ακμή του, τη γνώρισε τον 17ο αιώνα. Η Χρύσαφα ήταν στη μέση περίπου, των δύο μεγάλων εμπορικών κέντρων της εποχής: του Μυστρά και του Γερακίου. Αυτό σημαίνει πως η έντονη γεωργική και κτηνοτροφική δράση της περιοχής, διοχέτευε με τοπικά προϊόντα τα δύο μεγάλα κέντρα. Επιπλέον, το μετάξι που πουλούσαν από τη Χρύσαφα, ήταν μια μεγάλη πηγή εσόδων.
Στην διάρκεια των προεπαναστατικών χρόνων, οι κάτοικοι πήραν μέρος στα Ορλωφικά. Αποτέλεσμα ήταν, το μένος των Οθωμανών, να καταστρέψει το χωριό. Έτσι οι Χρυσαφίτες μετανάστευσαν στην Ύδρα και άλλα νησιά, όπου έγιναν σπουδαίοι έμποροι και ναυτικοί. Επέστρεψαν πίσω στο χωριό τους το 1830, μετά τη σύσταση του ελληνικού κράτους. Η Χρύσαφα Λακωνίας δέχτηκε τιμές από το κράτος, για τη συμβολή της στον αγώνα για την απελευθέρωση.
Local Fact: ο πρώτος επίσημος χάρτης της Λακωνίας δείχνει μόνο τον Μυστρά και τη Χρύσαφα. Επομένως, θεωρούσαν τη Χρύσαφα, ένα σπουδαίο μέρος, αντάξιο του ένδοξου Μυστρά.
Χαρακτηριστικό των χρόνων της μεγάλης ακμής του τόπου, είναι οι εκκλησίες που έχτισαν οι κάτοικοι. Η Παναγία Χρυσαφίτισσα, είναι μέρος ενός μοναστηριακού συγκροτήματος του 13ου αιώνα, αλλά ο εξωτερικός πύργος είναι πολύ μεταγενέστερος. Προφανώς ο πύργος, είχε οχυρωματικό χαρακτήρα.
Θα βρούμε την Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, με την φρουριακή αρχιτεκτονική, στη θέση Συντζάφι, 5 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από τη Χρύσαφα. Η κτητορική επιγραφή, μας πληροφορεί για την ανέγερση του μοναστηριού το 1621. Η ύπαρξη όμως της Μονής ή κτισμάτων αυτής, είναι βέβαιο πως υπήρχαν αυτής της ημερομηνίας.
Εκείνο όμως που προκαλεί δέος είναι τα παλιά μικρά μοναστήρια, καρφωμένα στα βράχια του Πάρνωνα. Πρέπει να έχεις εκπαιδευμένο μάτι ή να πλησιάσεις, για να εντοπίσεις τα πέτρινα κτίσματα μέσα στη χαράδρα. Οι χρωματισμοί μοιάζουν τόσο μεταξύ τους, που τα ξεχωρίζεις με δυσκολία.
Εδώ ήταν η αρχική θέση της Μονής των Τεσσαράκοντα Μαρτύρων, αλλά αργότερα μεταφέρθηκε στη σημερινή της θέση. Στο ρέμα του Σωφρόνη, φωλιάζουν μέχρι σήμερα στα απόκρημνα βράχια, μερικά μικρά μοναστηριακά συγκροτήματα του 13ου αιώνα. Εκεί υπήρχαν μικρές εκκλησίες μέσα σε σπηλιές, κελιά για τους μοναχούς, βοηθητικοί χώροι και τάφοι.
Παρά το δύσβατο της περιοχής, σε αυτά τα βράχια αναπτύχθηκαν μικρές μοναστικές κοινότητες. Η διαβίωση όμως ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Τα κτήματα της Μονής ήταν αρκετά πιο μακριά. Έτσι, οι μοναχοί μετακόμισαν σε νέα θέση, για πιο εύκολη ζωή.
Σήμερα, η πρόσβαση στο Παλαιομονάστηρο είναι πολύ δύσκολη. Δεν υπάρχει εμφανής διαδρομή, ούτε έχει σημάδια το μονοπάτι. Για να φτάσεις κάποιος ως εκεί, χρειάζονται γνώσεις ορειβασίας και αναρρίχησης.
Αν σου άρεσε η Χρύσαφα Λακωνίας, ακολούθησέ με και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Facebook, Instagram, YouTube και Tik Tok!
Με την υπογραφή
karidotsouflo
