Polas: ένας πολυχώρος φιλοξενίας και τεχνών στην Καλαμάτα
Φωλιασμένος σε ένα κατάφυτο τοπίο και με ανεμπόδιστη θέα προς τον μεσσηνιακό κόλπο, αυτός ο χώρος δημιουργεί μοναδικές ταξιδιωτικές εμπειρίες.
Αυτό το χωριό, μοιάζει με ένα τεράστιο λαογραφικό μουσείο. Καιρός να το ανακαλύψεις, κι ας έχει σιωπήσει από καιρό.
Η Αναβρυτή Λακωνίας στον Ταΰγετο, κάποτε αριθμούσε πάνω από τρεις χιλιάδες μόνιμους κατοίκους κι αποτελούσε ένα σπουδαίο βιοτεχνικό κέντρο. Σήμερα, είναι το πέτρινο κεφαλοχώρι του Ταϋγέτου, που έχει πια σιωπήσει. Εξακολουθεί όμως, να είναι το σημαντικότερο σταυροδρόμι μονοπατιών του βουνού, από την πλευρά της Λακωνίας.
Ο δρόμος που θα σε οδηγήσει, στο πέτρινο κεφαλοχώρι του Ταϋγέτου και είναι άσφαλτος, είναι μόνο ένας. Εναλλακτικές λύσεις μέσω ορεινών χωματόδρομων, υπάρχουν κι άλλες. Ωστόσο αυτοί οι δρόμοι, αφορούν συγκεκριμένα αυτοκίνητα κι ενδεχομένως εποχές, όπου η βατότητά τους είναι καλή.
Η αμέσως επόμενη εναλλακτική για να φτάσεις σε αυτό το χωριό, είναι οι πανέμορφες πεζοπορικές διαδρομές. Αυτή η πινέζα του χάρτη, είναι ίσως το μεγαλύτερο σταυροδρόμι μονοπατιών του Ταϋγέτου. Από δω δηλαδή, μπορείς να φτάσεις, σχεδόν οπουδήποτε στο αρσενικό βουνό της Πελοποννήσου. Έχεις τη δυνατότητα, να προσεγγίσεις από το καταφύγιο του Ταϋγέτου μέχρι την Καρδαμύλη από τη μία πλευρά κι από το Μυστρά μέχρι τις κορυφές του βόρειου τμήματος του βουνού, από την άλλη μεριά.
Δύο πράγματα μας δείχνουν, πως ένα χωριό υπήρξε στο παρελθόν σπουδαίο και πλούσιο. Το πρώτο είναι, πόσο μεγάλο σχολείο υπάρχει, ασχέτως αν σήμερα δεν λειτουργεί. όσο πιο μεγάλο το σχολείο, τόσο περισσότερα παιδιά φιλοξενούσε.
Το δημοτικό σχολείο της Αναβρυτής, ήταν εξαθέσιο και πριν από χρόνια έγινε μια προσπάθεια να στεγάσει το Βοτανολογικό και Γεωλογικό Μουσείο Ταϋγέτου, χωρίς τελικά να λειτουργήσει ο μουσειακός χώρος.
Το αμέσως επόμενο που μας δηλώνει, πόσο σημαντικό ήταν ένα χωριό στο παρελθόν, είναι το δίκτυο των μονοπατιών που το πλαισιώνουν. Διαδρομές που είτε ξεκινούν από το χωριό είτε διέρχονται από αυτό. Σε εποχές που τα αυτοκίνητα ήταν ανύπαρκτα, η μόνη λύση για τις επικοινωνίες και τις μεταφορές, ήταν τα μονοπάτια. Οι εμπορικοί δεσμοί δηλαδή, ήταν που άνοιγαν νέους δρόμους στους κατοίκους.
Το όνομα Αναβρυτή σημαίνει αναβρύζω, δηλαδή αναβλύζω. Καθόλου τυχαίο, μιας και σε όλες τις γειτονιές, τρέχει γάργαρο βουνίσιο νερό από τις κρήνες. Το χωριό Περγανταίικα (ή Περγαντέικα) που έχει πάψει να έχει ζωή από τη δεκαετία του ’60, ήταν κάτι σαν το μικρό αδερφάκι της Αναβρυτής. Μάλιστα οι κάτοικοι των δύο οικισμών, είχαν ιδιαίτερους δεσμούς μεταξύ τους.
Το χωριό γνώρισε πλούτο και ευμάρεια, καθώς αναπτύχθηκαν οι τέχνες της βυρσοδεψίας, της υφαντουργίας και γενικά της οικοτεχνίας. Οι κάτοικοι έχτιζαν μεγάλα δίπατα και τρίπατα σπίτια, για να στεγάζουν σε αυτά τα εργαστήριά τους και τις βιοτεχνίες τους.
Το 1830 στο χωριό κατοικούσαν 3.500 άνθρωποι, την ίδια στιγμή που στη Σπάρτη κατοικούσαν μόλις 1.500 άνθρωποι. Μάλιστα, το μοναστήρι της Παναγίας Φανερωμένης φιλοξενούσε 18 μοναχούς, ενώ σήμερα εκεί ζει μόνο ένας.
Εντυπωσιακή είναι η σπηλιά με το εκκλησάκι της Υπαπαντής όπου εκεί, την εποχή της έντονης δραστηριότητας της Αναβρυτής, οι τεχνίτες κρεμούσαν μαλλιά και δέρματα, προτού την επεξεργασία τους.
Το χωριό ξεκίνησε να παρακμάζει από το 1900 και μετά, όπου οι Αναβρυτιώτες άρχισαν να φεύγουν στο εξωτερικό. Ωστόσο η μεγάλη αλλαγή, ήρθε μετά το τέλος του Β’ παγκόσμιου πολέμου, όπου σταδιακά άρχισε να ερημώνει. Στην απογραφή του 2001 δήλωσαν μόνιμοι κάτοικοι, μόλις 71 άνθρωποι.
Εxtra Tip: Ο πρώτος ελληνικός σύλλογος που ιδρύθηκε στην αμερικανική ήπειρο ήταν ο Σύλλογος Βρυσεών Αναβρυτής Νέας Υόρκης, το 1901. Οι μετανάστες Λάκωνες από τα ορεινά του Ταϋγέτου, έδειξαν από νωρίς την ενότητά τους και τους δυνατούς δεσμούς τους.
Από τη Σπάρτη ως την Αναβρυτή, θα οδηγήσεις ένα μισάωρο για τα 15 χιλιόμετρα της απόστασης. Αφού περάσεις το πεδινό χωριό του Αγίου Ιωάννη, θα ξεκινήσεις την ανηφορική πορεία στο βουνό για περίπου 9 χιλιόμετρα. Η υψομετρική διαφορά μεταξύ Σπάρτης και Αναβρυτής, είναι περισσότερο από πεντακόσια μέτρα.
Ο μοναδικός ασφάλτινος δρόμος που οδηγεί στην Αναβρυτή, κατασκευάστηκε μόλις το 1955. Μέχρι τότε ο μόνος τρόπος για μετακινήσεις με τον υπόλοιπο κόσμο, ήταν τα ορεινά μονοπάτια.
Στην κυριολεξία λοιπόν, ανεβαίνεις ένα βουνό, κάνοντας συνεχόμενα ζιγκ ζαγκ. Ο δρόμος είναι στενός και πρέπει να η οδήγηση να είναι προσεκτική. Επιπλέον, μετά από έντονα καιρικά φαινόμενα, μπορεί να έχουν πέσει πέτρες ή βράχια στο οδόστρωμα.
Στην αρχή των ζιγκ ζαγκ, υπάρχει σχετική σήμανση, για το λιθόχτιστο μονοπάτι της Αναβρυτής. Η πεζοπορική διαδρομή αρχικά στο πέτρινο καλντερίμι και αργότερα στο χωμάτινο μονοπάτι είναι 3 χιλιόμετρα. Γι αυτή την απόσταση, θα περπατήσουμε λίγο λιγότερο από μιάμιση ώρα.
Travel Fact: Η φράση που χρησιμοποιούν οι ντόπιοι, γι αυτόν τον ιδιόμορφο δρόμο, είναι “Σαν της Αναβρυτής τη στράτα” περιγράφοντας οτιδήποτε απαιτητικό, δύσκολο, δεξιοτεχνικό ή ακόμα και δαντελωτό ή φιδίσιο.
Αν σου άρεσε η Αναβρυτή Λακωνίας, ακολούθησέ με και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Facebook, Instagram, YouTube και Tik Tok!
Με την υπογραφή
karidotsouflo
