• NEWSLETTER
Ιστορικό

Απιδιά Λακωνίας: η αρχαία εκκλησία & η ελιά του Χριστού

Δύο μνημεία αφιερωμένα στη φύση και στον Θεό, καθένα με τη δική του χάρη και ομορφιά!

Ελένη Βλάχου
12/11/2023

Στην Απιδιά Λακωνίας στέκει όρθια μέχρι σήμερα, μια αρχαία εκκλησία 1500 χρόνων και μια πελώρια ελιά 2.000 χρόνων, συνεχίζει και καρποφορεί! Δύο μνημεία αφιερωμένα στη φύση και στον Θεό, καθένα με τη δική του χάρη και ομορφιά. Αλλά να που αρκούν αυτά τα δύο αξιοθέατα, για να αποκτήσει αυτό το μικρό χωριό, τη δική του ταξιδιωτική πινέζα στον λακωνικό χάρτη.

Η ιστορία της Απιδέας (όπως είναι η επίσημη γραφή του χωριού) ξεκινάει από τη Νεολιθική Εποχή. Την εποχή εκείνη δηλαδή, που οι άνθρωποι από κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες χωρίς μόνιμη κατοικία, άρχισαν να φτιάχνουν τα πρώτα σπίτια, να εξημερώνουν ζώα και να καλλιεργούν τη γη. Έτσι άρχισαν να οργανώνουν μικρές κοινότητες.

αρχαία εκκλησία Απιδιά Λακωνίας

Χαρακτηριστικό της Νεολιθικής εποχής είναι η ενασχόληση με τη γεωργία, η εξημέρωση ζώων και η χρήση της κεραμικής. Αυτό σημαίνει πως οι άνθρωποι έφτιαξαν εργαλεία και όπλα ενώ παράλληλα άρχισαν να “χτίζουν” πολιτισμό. Σήμερα, τα ευρήματα αυτής της εποχής, μας δίνουν πολλά στοιχεία για την καθημερινότητα στις μικρές κοινωνίες. Επιπλέον, είναι πολύ χρήσιμα στο να χρονολογούμε ένα μνημείο ή μία περιοχή.

Αξίζει να σημειώσουμε πως σύμφωνα με την έρευνα του κύριου Γιάννη Λαμπρινάκου Δρ. Αγγλικής Φιλολογίας, ο λόφος Κρίτσοβα κοντά στο χωριό, ως δεντρωνυμικό τοπωνύμιο, μάλλον έχει σχέση με αχλαδιές ή αγριαχλαδιές. Όπως και η ίδια η Απιδιά Λακωνίας. Επιπλέον, η Απιδιά, λόγω της ετυμολογίας της, έχει σχέση και με το Πάντοβα (= νερό), ενώ ο Βόντας (= νερό) οφείλει την ονομασία του στην ύπαρξη πηγής. Όπως και να το εξετάσουμε, το κυρίαρχο στοιχείο της περιοχής είναι το νερό. Ωστόσο, η αρχαία ονομασία Παλαιά ή Πλειαί, δεν φαίνεται να συνδέεται με το στοιχείο του νερού.

αρχαία εκκλησία Απιδιά Λακωνίας

Η αρχαία εκκλησία στην Απιδιά Λακωνίας ανάμεσα στις αρχαιότερες της Ελλάδας

Για πολλές δεκαετίες, η ακριβής χρονολογία οικοδόμησης του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου, δεν μπόρεσε να οριστεί με ακρίβεια. Τα τελευταία χρόνια όμως, μετά από έρευνες και επιμονή του εκκλησιαστικού συμβουλίου, οι αρχαιολόγοι κατάφεραν κι έδωσαν μια σαφή εικόνα, για το πότε έχτισαν το πρώτο τμήμα του ναού.

Έτσι λοιπόν, η οικοδόμηση της εκκλησίας, έχει υπολογιστεί στα τέλη του 5ου αιώνα. Αυτό σε ελεύθερη μετάφραση, καθιστά την Κοίμηση της Θεοτόκου στην Απιδέα Λακωνίας αρχαιότερη ακόμα και από το σύμβολο της ορθοδοξίας: την επιβλητική Αγία Σοφία, στην Κωνσταντινούπολη.

αρχαία εκκλησία Απιδιά Λακωνίας

Βέβαια από την πρώτη φάση της οικοδόμησης στην παλαιοχριστιανική εποχή και μέχρι σήμερα, σχεδόν τίποτα δεν είναι το ίδιο. Οι επιρροές της βυζαντινής αρχιτεκτονικής, έχουν δώσει άλλη τροπή την εξέλιξη του ιστορικού μνημείου.

Πολλά μπορεί να έχουν αλλάξει στον ναό, όμως κάθε λεπτομέρεια, κάθε γωνιά, κάθε εκατοστό αυτής της εκκλησίας, αποπνέει μια αίσθηση μυστηρίου και βαθιάς κατάνυξης. Κατεβαίνοντας στα σκαλιά, για να μπεις στο κυρίως μέρος του ναού, σε κυριαρχεί μια βαθιά ανάγκη, να υποκλιθείς στο μεγαλείο, που κατάφερε και δημιούργησε ο άνθρωπος προς τιμήν της πίστεώς του.

αρχαία εκκλησία Απιδιά Λακωνίας

Αρχαία ελιά: Το μνημείο της φύσης από την εποχή του Χριστού

Πέρα όμως από αυτά που κατάφερε να δημιουργήσει ο άνθρωπος, η φύση έκανε πάλι τα μαγικά της. Έτσι, για να μας θυμίζει ποιος είναι τελικά το μεγάλο αφεντικό σε αυτό τον υπέροχο κόσμο. Η υπεραιωνόβια ελιά, πλησίον του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου (κοιμητήριο) μετράει περίπου 2.000 χρόνια ζωής. Και πραγματικά, ο κορμός της είναι τόσο μεγάλος, που χρειάζονται ίσως και δέκα άνθρωποι, για να τον αγκαλιάσουν.

Οι ερευνητές που εξέτασαν το δέντρο, έφτασαν στο συμπέρασμα πως κάποιος το φύτεψε την εποχή του Χριστού. Κάνε τις πράξεις και μέτρα αιώνες ζωής, καρποφορίας και πολιτισμού. Γιατί αν υπάρχει ένα δέντρο στην Ελλάδα, που έχει συνδεθεί άρρηκτα με την μυθολογία, τον πολιτισμό και τον χριστιανισμό, αυτό δεν είναι άλλο, από την ευλογημένη ελιά.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, πως οι προγονοί μας έλεγαν πως ένα σπίτι που έχει λάδι, αλεύρι και κρασί είναι πλούσιο. Καθότι μητέρα όλων μας η φύση, ανέκαθεν υπήρξε γενναιόδωρη με τους ανθρώπους και όλα τα πλάσματα του πλανήτη. Το συγκεκριμένο ελαιόδεντρο λοιπόν, όχι μόνο στέκει ακόμα όρθιο, όχι μόνο έχει γλιτώσει από φυσικές καταστροφές, πολέμους, κατακτητές και όλα τα δεινά, αλλά συνεχίζει να καρποφορεί και να προσφέρει τα αγαθά του.

Η αρχαία ελιά της Απιδιά με αριθμούς

Η περίμετρος του δέντρου στη βάση του κορμού, είναι 14,10 μέτρα. Η διάμετρος φτάνει τα 5 μέτρα και το ύψος ξεπερνά τα 8 μέτρα. Μέσα στην κουφάλα χωράνε κάμποσοι όρθιοι άνθρωποι, αλλά δεν μέτρησα πόσοι, αφού δεν είχα κόσμο να βάλω μέσα…

Δεν ξέρω αν φταίει ο όγκος του δέντρου, η πελώρια κουφάλα του ή η θέση του στο χάρτη του χωριού, αλλά δεν είναι καθόλου λίγοι οι θρύλοι που το ζώνουν. Δεν είναι δα και τόσο δύσκολο να πάρει φωτιά η φαντασία, όταν αντικρίζεις ένα τέτοιο θαύμα της φύσης.

Τέλος, και οι δύο χώροι (εκκλησία και ελιά) είναι πάντα καθαροί και περιποιημένοι. Πράγμα που όλο και σπανίζει στην Ελλάδα. Ιδιαίτερα σε μικρά χωριά ή απομονωμένα μέρη.

Αν σου άρεσε αρχαία εκκλησία Απιδιά Λακωνίας, ακολούθησε με και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:  FacebookInstagramYouTube και Tik Tok!

Υπογραφή
Karidotsouflο ή Ελένη

Διαβάστε σχετικά άρθρα

Μετάβαση στο περιεχόμενο